Sagaing

Om echt te landen in Myanmar blijven we nog een dag in Sagaing, een groen provinciestadje met zo’n 40.000 inwoners. Brede straten, niet echt druk, een relaxte sfeer. Zo aan het begin van de dag lopen overal monniken door de straten met hun etensbak, op zoek naar giften. Aan de rand van de stad ligt Sagaing hill, vol stupa’s en kloosters, bewoond door 6000 monniken en nonnen. We laten de fiets achter bij het beeld van een leeuw en beginnen aan de trap naar boven. 350 treden gaan we op naar de Pon Nya Shin Paya. Onderweg hebben we een paar keer een fantastisch uitzicht over de Irrawaddy en de gouden daken van stupa’s. We ontmoeten een om geld zeurende monnik en giechelende Birmese stelletjes. Pon Nya Shin Paya dateert uit de 14e eeuw en is volgens de legende in één nacht gebouwd. De boeddha is heel hedendaags met veelkleurige knipperende ‘kerstverlichting’ aangekleed. We komen de Birmese familie uit ons hotel tegen. De vrouwen en kinderen hebben hun gezicht licht geel gemaakt met thanaka. Dit is een pasta van gemalen boombast en ze gebruiken het als een soort dagcrème anex zonnebrand. Ons sprookje dat het wat met boeddistische gebruiken te maken zou hebben klopt dus niet. Bij Pon Nya Shin Paya regelen we een brommer naar Umin Thounzeh, we vinden het te warm om te lopen. Op deze galerij zit een imposante rij van 45 boeddha’s. Op de tegels aan de muur staat wie hier gesponsord hebben, met namen vanuit de hele wereld. We laten ons naar benden brengen, terwijl we ons afvragen of we eigenlijk wel duidelijk hebben kunnen maken waar onze fietsen staan. Dat gaat gelukkig goed. 

We fietsen nog wat rond, het nonnenklooster dat we zochten kunnen we niet vinden. Wel stuiten we op een klooster waar een hele rij monniken staat te wachten. We vragen ons af of het een bijzondere gelegenheid is want ze krijgen ook allemaal een tandenborstel en tandpasta. We mogen ook blijven eten maar we fietsen liever nog even verder. We komen langs de grottempels van Tilawkaguru, afgesloten met een dik slot. Het ziet er wat vervallen uit, maar dat haveloze heeft ook zijn charme na alle keurig onderhouden pracht van vandaag. We stappen nog één keer af, voor de Sitagu Buddhist academy, een grote koepel, waar blijkbaar een vergaderzaal in zit waar met alle wereldgodsdiensten over vrede gesproken is. De versieringen, en de herhalingen van steeds dezelfde afbeeldingen, zijn prachtig. Maar eerlijk gezegd hebben we wel even genoeg boeddha’s en gouden stupa’s gezien. Het is klaar voor vandaag!

Irrawaddy

Grappig hoe één gigantische bui op de dag van aankomst de dagen erna steeds weer het gevoel geeft ‘fijn, het is droog’. Dat geldt extra voor vandaag, want we gaan weer fietsen. Via een eenrichtingsweg gaan we de stad uit. Het is niet zo druk. Er is wel veel diversiteit, vrachtwagens, personenauto’s, pickuptaxi’s, oude brommers, fietsen met en zonder bakjes, duwkarretjes. En alles slingert door elkaar. Het eerste stuk rijden we langs de Irrawaddy, een brede modderige rivier. De naam klinkt als Irrawaddy, maar ik geloof dat je het officieel moet schrijven als Ayeyarwady. Er liggen grote passagiersschepen aangemeerd, roestige bakken die betere tijden gekend hebben. Er is veel handel langs de kant van de weg, verkoop van eten en drinken, van matten, brandhout, oud karton en gewoon van spullen en dingen. Er spelen kinderen, honden sjouwen overal tussen door, mensen kijken ons na, soms groeten ze. De weg draait van de rivier af. Er zijn gescheiden rijbanen, maar het voelt niet als een grote weg. Het aantal stoepa’s blijft verbazen, als je even niet op let zie je zomaar een gouden boeddha over het hoofd. 

We stoppen bij U-Bein bridge, de langste teakbrug ter wereld. Eerlijk gezegd maakt de brug niet zo veel indruk, het is meer een pad op palen. De toeristische kraampjes vallen wel op. Meer dan we in dit land verwacht hadden, ook veel meer lokale bezoekers. Naast de brug staat een man te vissen, tot aan zijn oksels in het water. Er zitten wat bedelaars, dat blijft heftig. Het is genant te zien als er zo’n grote witte toerist foto’s staat te maken van zo’n ineengedoken gestalte, terwijl zijn vrouw ongeduldig staat te wachten. We halen onze fiets weer op bij een kun-yar kauwende half tandeloze parkeerwacht en daar gaan we weer. Binnen 500 meter stoppen we prompt weer om foto’s te maken voor een tempel die nét weer anders is en even later voor een colonne auto’s met muzikanten en gecostumeerde mensen. We krijgen de mededeling dat we eigenlijk te laat zijn als we stoppen bij Maha Ganayon Kyaung, het grootste klooster van het land. Om 10 uur lunchen de monniken en dan staan ze blijkbaar met zijn allen, 1000 man sterk, in een lange rode rij. Een toeristentrekpleister. Wij zien alleen de afwas nog. We krijgen een rondleiding van Kanda, een 37-jarige monnik die hier al meer dan een half leven woont. Zijn belangrijkste bezigheid, studeren en mediteren. Ze leven van giften. Hoe eenvoudig het leven is blijkt uit het rijtje bakjes met tandenborstels op een muurtje.

Om in Sagaing te komen kruisen we de Irrawaddy met een grote stalen brug. De gouden stoepa’s schitteren ons al tegemoet tussen het groen. Een wandelingetje in de stad voert ons toevallig langs Htuparyon, een grote stoepa uit 1444. Er staat een staande boeddha voor. ‘sAvonds lopen we gewoon nog wat door de stad, even de sfeer proeven. We eindigen bij de Irrawaddy. In de ondergaande zon staan daar wat moeders hun kindertjes te wassen. Het kalf ernaast had IJsselschilder Voerman kunnen inspireren voor een landschapje. 

Mandalay

We spelen de toerist vandaag en met veel overtuiging. We zijn niet de enigen, het is een lokale feestdag en bij de tempels is het druk, maar misschien is het wel altijd zo. We pakken de fiets en gaan de stad in. We mogen weer rechts rijden. Dit geeft nog niet heel veel vertrouwen, aangezien de meeste auto’s het stuur ook rechts hebben, goedkope import uit Australië of Indonesië. Mandalay heeft zelfs een fietspad. Gesponsord door Hansaplast, staat er op de borden.

Onze eerste stop is het City Palace, in een groot ommuurd park midden in de stad. Om binnen te komen moeten we niet alleen betalen, ons inschrijven in een boek en een rijbewijs achter laten, we krijgen ook een visitor’s pas met een groot nummer om. We moeten de fiets laten staan. Een soldaat met geweer zal een oogje in het zeil houden. Het Mandalay Royal Palace ligt een mijl verderop. We laten ons er met helm achterop de brommer naar toe brengen. Een gouden dak met 8 verdiepingen is letterlijk het hoogtepunt, boven de troonzaal. Daarom heen veel houten gebouwen, alles dieprood geverfd, met overal goudgeverfde details en houtrot. Je hebt niet veel fantasie nodig om je voor te stellen dat hier in de gloriedagen een hele hofhouding met alle entourage die erbij hoort gefunctionneerd heeft. 

De volgende stop is Mandalay hill. Aan de basis waar we onze fietsen neerzetten staat de eerste tempel omringd door kraampjes. Schoenen uit, kijken en je verbazen. Hoe het zit is voor ons niet echt duidelijk, er staan veel boeddhabeelden, die allemaal op elkaar lijken, maar elk met een eigen collectebus, dus er zal wel verschil zijn. Voor ons is het juist de herhaling die indruk maakt. Dan gaan we de trappen op. Het verhaal wil dat er meer dan 1700 treden zijn en dat zou zo maar kunnen. Gelukkig zijn er veel tussenstops in de vorm van tempeltjes. Veel kleine en af en toe ineens een verrassing, zoals een grote gouden boeddha of een tempel die nog in de steigers staat. Alles natuurlijk op blote voeten. Naarmate we stijgen wordt ook het uitzicht mooier. Bijna op de top zien we een gigantische bui over de stad trekken, alsof een gordijn dicht gaat. Gelukkig duurt het niet lang. De tempel op de top heeft veel spiegeltjes, potten met heilig water en boeddhabeelden. Plus vlakbij een parkeerplaats, de meeste lokale mensen gaan tot daar met een pickuptaxi naar boven. Wij nemen daar de brommer naar beneden. In de haarspeldbochten knijp ik mijn ogen toch even dicht.

Op de terugweg stappen we af bij Kuthodaw Paya, een grote met goud vergulde stoepa, omringd door heel veel kleine identieke stoepa’s. In elk ervan ligt een stuk marmer met een deel van een heilige tekst. De regelmaat van de rijen kleine stoepa’s is indrukwekkend. Overigens is klein ook relatief, ze zijn meer dan menshoog.

In de avond eten we in het Mingelabar (=hallo) restaurant. Today’s specials zijn voor ons onbegrijpelijk. Het is bijzonder eten, goed klaar gemaakt, maar de smaken zijn ons nog wat vreemd en het is af en toe flink scherp. Het toetje bestaat uit pinda’s, geroosterde witte bonen en gefermenteerde theeblaadjes. Lekker!

Aankomst

Dan daalt het vliegtuig en zien we vanuit de lucht de eerste gouden stoepa’s. Het land is vlak, groen en lijkt erg nat. Grote velden staan onder water. Oei, zou het nog zó nat zijn? We gaan het zien!

In het vliegtuig hebben we al allerlei formulieren ingevuld, die ons het ergste doen vrezen voor de bureaucratie van de douane. Dat valt alles mee. Dan de bagage. Voor de veiligheid hebben we twee fietstassen samen in een zak gestopt in Denpasar. Helaas zit er bij aankomst nog maar één in. Dat voelt erg ongemakkelijk, waar is dit misgegaan? In Singapore? In Denpasar? Een Nederlander naast ons ziet onze ongerustheid en merkt op dat hij de tweede tas net vanuit het vliegtuig heeft zien vallen. Dat blijkt te kloppen, als laatste komt de ontbrekende fietstas de band op. Gelukkig. Tegelijkertijd worden van de andere kant onze fietsdozen gebracht. Ze moeten nog wel door een bagagecheck, maar dat past niet. Even een hoekje van de doos open is gelukkig genoeg. Vóór we naar de stad gaan pinnen we nog even geld. In tegenstelling tot wat alle boekjes zeggen werkt een INGpas gewoon. Ook kunnen we hier zonder problemen voor weinig een lokale simkaart mét 4Ginternet kopen.

De weg naar Mandalay verbaast. Twee keer 2-baans, met weinig verkeer, maar opvallend veel koeien. Het voelt als een achterafweg, niet als een weg naar het vliegveld. Veel rommelige kraampjes, met rieten matten en stukken plastic. Het is bewolkt. Onze gids vertelt dat de regens nog volop bezig zijn. De natte velden zijn de uiterwaarden. Zo gauw het wat droger wordt, worden ze ingezaaid. Alles wat we zien op de borden is onbegrijpelijk, een totaal andere taal met een ander alfabet. Alle mannen lopen in sarong. Minder brommers op de weg dan in Indonesië. Als we afslaan, de stad in, vallen de gebouwen op, verveloos, grauw. Het grijze weer zal hier wel een rol bij spelen.

We gaan natuurlijk even wandelen om wat rond te kijken, maar we komen al snel van een natte kermis thuis. Een gigantische bui barst los. De halve stad komt blank te staan. We schuilen bij een gereedschapswinkel, we krijgen een krukje aangeboden en wat te snoepen. Voor echt praten ontbreken aan beide kanten de woorden. Het blijft gieten, we gaan ergens eten. Aan de wand een bord waar we maar één zinnetje van begrijpen ‘warmly welcome and take care of tourists’. 

Transfer

Op de valreep komen we Henk tegen, een collegafietser, die ook een rondje Bali getrapt heeft. We hebben Henk eerder getroffen in Lovina. Jammer genoeg is er weinig tijd om bij te praten. De chauffeur van ons busje staat te popelen om ons naar het vliegveld te rijden. Snel delen we voldoende verhalen om nog enthousiaster te worden over fietsen in Laos en Cambodja. Ideeën genoeg.

Meteen als we aankomen op het vliegveld met alle fietstassen en twee fietsdozen, worden we besprongen door twee kruiers. Zij zullen ons wel even helpen. Echt praktisch zijn ze niet. Ze hebben geen enkele ervaring met fietsen. Wij weten inmiddels dat de enige manier om een fietsdoos door de bagagescanner te krijgen, diagonaal is. Dat lukt alleen als je een fietstas onder de fietsdoos zet. Anders stagneert de lopende band met fietsdoos alsnog ergens in het zwarte gat van de controle.

De volgende stap is het inchecken. Daar zit Andi. Hij neemt de tijd om ons te helpen en alles te checken en dat doet hij grondig. De fietsdozen krijgen zes extra stickers met ‘fragile, handle with care’. Alles wordt in een keer doorgelabeld naar Myanmar. Wij worden ook voor de overstap ingecheckt. Tenminste als we een visum hebben voor Myanmar. Dat hebben we, digitaal, op de telefoon van Marjan. Dat is niet handig. Op zijn verzoek mailen we het hem. Hij laat het even printen: ‘dat is ook handig voor u’. Hij jaagt ons de stuipen op het lijf door te zeggen dat het visum niet klopt, dat we te lang in Myanmar blijven. Dit blijkt gelukkig Andi’s telfout te zijn, vanwege de tijd die overstappen kost. Dan is alles geregeld en staan we wat na te praten over Nederland. Het wordt natuurlijk helemaal mooi als we bedenken dat we nog ergens een sleutelhanger hebben met delftsblauwe klompjes als dank voor zijn zorg. 

De volgende halte is de douane. We overhandigen onze paspoorten. Er wordt bedenkelijk gekeken. Er volgt overleg met  collega’s. Nog meer overleg.  Ons Bahassa is toereikend voor het woord expired. Gelukkig realiseren de heren van de douane zich net op tijd dat september 30 dagen heeft en krijgen we de gewenste uitreisstempels. Hoog tijd voor koffie!!

De vlucht verloopt voorspoedig. Het landingsgestel gaat met veel geratel een luide klap uit. Allemaal nieuwigheid.  Carry vindt dat geluid geruststellend, ik hou meer van de geruisloze variant. Klokslag middernacht. De voornaamste vraag lijkt nu of Carry zijn verdronken telefoon gaat vervangen of dat we toch meteen gebruik maken van ons bed voor zes uur. Het wordt het laatste. We zijn blij met onze reservering als het meisje voor ons doorgestuurd wordt omdat alles vol is. Helaas blijken wij wel een reserveringsnummer te hebben, maar geen kloppende reservering. We krijgen een boel excuses, overleg, glimlachjes en tenslotte toch een kamer met een nieuwe rekening, voor zes uur slapen. Dan verwacht je een soort cabine, met veel plastic, iets waar je inschuift en zes uur later weer uitgeschoven wordt. Niets van dat alles, we krijgen een gewone hotelkamer, met witte knisperende lakens. Alleen het gordijn dat een raam suggereert hangt voor een blinde muur. Klokslag zeven staan we weer buiten. De dame achter de balie heeft haar dienst nog niet afgesloten, ze glimlacht nog steeds. Wij laten de Applestore links liggen, te veel gedoe zo in de vroege ochtend, en gaan op weg naar een ontbijt. Dan begint het grote wachten op de aansluiting. Dat doe je op passende wijze.

Gado-Gado

Onze twee laatste dagen op Bali. Dit betekent tijd voor klein onderhoud, een massage en de kapper. Gelukkig hebben we geen groot onderhoud nodig, onze fietsen houden zich prima. Zelfs het verloren schroefje van Marjan’s schoen is vervangen. Niet bij een fietsenmaker, die lijken vooral kinderfietsen te verkopen, maar met hulp van de rommeldoos van een Balinese mountainbiker (bij deze nogmaals suksma voor deze fietser!). We hebben niet gewinkeld in een van de ‘chille winkeltjes’ (citaat collegagast). Simpelweg omdat we geen zin hebben in extra gewicht. Wel hebben we gebruik gemaakt van de gelegenheid nog een paar keer erg lekker te eten, goede rendang en heerlijke gado-gado, met lokale wijn ‘two islands’. De druiven komen uit Australië. De verwerking en het bottelen gebeurt op Bali. Zo worden de invoerbelastingen op alkohol omzeild.

Ook hebben we wat gedronken met Steef, die hier stage loopt. Helemaal ingeburgerd kwam hij met zijn eigen brommer aan. Leuk om hem hier te zien en te horen hoe hij het heeft. Als stageaire bij een groot hotel krijgt hij weer een heel ander beeld van Bali dan wij. 

Inmiddels hebben we de fietsen ingepakt, de kaarten van Myanmar zitten in de GPS en zitten wij nog even bij het zwembad. Straks vliegen we naar Singapore en morgenochtend verder naar Mandalay. 

Ik lig op een zonnebedje te luisteren naar de allerlaatste van Greg Allman, mooie ontroerende plaat trouwens. Mijn gedachten dwalen af naar Tupelo. Ja, daar waar Elvis is geboren. Afgelopen voorjaar hebben we daar gelogeerd via AirbnB, bij een vriendelijke zeer gastvrije Amerikaan. Ook hij was liefhebber van de Allman Brothers. Het is altijd leuk om muziekvoorkeuren te delen. Via Facebook hebben we soms nog contact en zie ik ook af en toe een post van hem voorbijkomen. Zoals afgelopen week over knielende sporters uit protest tegen politie-geweld en Trump’s reactie. Mijn Amerikaan vind dat een belediging van de vlag en een ieder die voor Amerika is gevallen. Ook dat is het mooie van reizen, het ontmoeten van aardige mensen met hun eigen ideeën en cultuur en daar onbevangen mee in gesprek te raken. Al krullen soms je tenen.

Tabanan

Om 7 uur miezert het nog wat. We hebben geen haast dus we draaien ons nog even om. Als we weer wakker worden is het droog. Voor ons huisje ontbijten we, een goede mie goreng, met uitzicht over de rijstvelden.29677760_Unknown

Dan stappen we op voor het laatste stukje fietsen op Bali. Een rustige maandagochtend. Nog even genieten van deze prachtige plek. Het eerste stuk gaat over een kleine, rustige weg, door wat dorpen achteraf. Een beeld dat nog steeds bekoort. De bermen zijn groen, naast de huizen zien we de huistempels. Vaak met fantastische tableaus, kleurig geverfd met veel goud. Ze bepalen het straatbeeld. Als je door de poorten kijkt neemt de tempel een flink deel van het erf in beslag. Een vleug wierook hangt in de lucht. Tussendoor zijn kleine winkeltjes, meestal met een bankje of wat krukjes ervoor. Slingers met zakjes oploskoffie, kroepoek, chips hangen aan het plafond. Altijd prima voor een koffiestop. Bij een grote tempel hangen versierselen, duidelijk nieuw na een ceremonie in het weekend. We komen langs een vogelwinkel. De mooiste vogels hangen in kooitjes buiten. Ze fluiten. Met hun mooie kleuren, zijn ze te mooi om zo gevangen te zijn. Het herinnert ons eraan dat we onderweg eigenlijk amper bijzondere vogels gezien hebben, alleen mussen en zwaluwen. Af en toe worden we ingehaald door een brommer. Jongens laten een grote vlieger op. De weg gaat verder door de rijstvelden. De wind wordt wat harder, hij brengt de geur van zee mee. We draaien een grotere weg op. In de verte ligt de zee. Naarmate we er dichterbij komen wordt het drukker op de weg. Het straatbeeld verandert.

Daar is de eerste surfshop, yoga-retreat, brommerverhuur. Al gauw zien we niets anders meer dan coffeeshops, smoothiebarretjes, kledingwinkels en een niet aflatende stroom brommers. We zijn terug in het hoog-toeristisch Bali. Het voelt als een cultuurshock. Op een terrasje lezen we de krant. De Volkskrant heeft een hele pagina over Gunung Agung en de bijna zekere kans op uitbarsten. De vraag lijkt alleen nog wanneer. We doen een egoïstisch schietgebedje dat het niet deze week is. 29677792_Unknown

Dalen

Als we vertrekken miezert het een beetje, is het mistig en 18 graden. We hebben gisteravond besloten dat we dit weer niet geslaagd vinden en lager op de berghelling gaan kijken of het beter is. Het grote dalen kan beginnen. Het groen is weelderig met veel bloeiende planten, varenpalmen en hoge bomen vanwaar het Spaanse mos naar beneden hangt. Een beetje Ierland in de zomer. Beide sprookjesachtig, maar toch zo anders.

Ook vandaag lijkt weer een bijzondere dag voor hindoes. Op veel plaatsen zien we mensen in het wit op weg naar de tempel. Zou het toch de zondag zijn? Bij de tempel Bali Agung stoppen we. Een jonge man vraagt of we de fietsen veilig in de berm willen zetten. Hij legt uit dat de ceremonies bij de subak, het Balinese irrigatiesysteem, horen. Als we een sarong omdoen en niet menstrueren mogen we de tempel ingaan. Het voelt toch altijd bijzonder om zo uitgenodigd te worden.

Hij reageert positief als hij hoort dat we uit Nederland komen. Voor hem geen negatief beeld van de koloniale periode. Juist toen hebben Nederlanders actief bijgedragen aan verbetering van het watersysteem. Door de verdeling van water is niet alleen noord Bali nu vruchtbaar, maar ook het zuidelijk deel.

Als we om de tempel lopen zien we hoe de versieringen worden gemaakt. Het lijkt wel een beetje op een praalwagen voor carnaval in Nederland.

Aan het eind van de ochtend komen we aan bij ons hotel. Het ligt aan de rand van de rijstvelden. Het toegangspad naar ons huisje loopt parallel aan het waterverdeelsysteem. Ons uitzicht is over de rijst is zoveel beter dan die mist van vanochtend, zelfs als het regent.

Onze middagwandeling, het is immers zondag, was overweldigend. Zo groen, zo mooi. De sawa’s met rijst, de met mos begroeide tempel, zelfs suikerriet. Wat zullen we dit gaan missen. Morgen onze laatste fietsdag op Bali, op weg naar Seminyak.

Duwen

Het is niet zo ver vandaag, iets meer dan 20 kilometer, maar de waarschuwing voor de eerste 7 kilometer was duidelijk: ‘overweeg of je vervoer regelt’. Dat gingen we niet doen, want ‘je kunt altijd nog gaan lopen’. En dat hebben we dan ook gedaan. Ook gefietst, geploeterd en geworsteld, maar zeker ook gelopen. De eerste anderhalve kilometer waren zo steil dat we nog even met het idee gespeeld hebben terug te gaan en een auto te regelen. Dat hebben we niet gedaan. We hebben het gered. Nog nooit zo’n lange zeven kilometer gehad, 615 hoogtemeters en regelmatig hellingen van boven 20%. Boven komen we bij twee meren. Daar doen we wat alle toeristen en dagjesmensen doen, we maken een selfie en laten ons op de foto zetten. Tevreden dat we op eigen kracht boven gekomen zijn.

Zo’n traject helling op, gup ik wat voor me uit. Het hoofd vol gedachten. ‘Waarom bedenk ik nu pas dat we de bagage per auto hadden kunnen sturen?’ ‘Ja, leuk, zo’n brommer die me aanmoedigt, hij heeft makkelijk praten’. ‘Pas 300 meter verder, hoe lang nog in dit tempo?’ ‘Shit, Carry stapt af, dan moet het wel heel steil zijn’. ‘Zijn die spatten op het asfalt nou echt het zweet van Carry, net voor me?’ ‘Mijn t-shirt is doorweekt, mijn broek en bh ook. Er staat zelfs zweet in mijn brilmontuur’. ‘Verdorie, ga ik nou alweer lopen?’.’Even stoppen, mijn armen doen zeer van mijn fiets duwen’. ‘O, wat een mooi uitzicht’. ‘Wat stom, ik train mijn armen nooit, daar moet ik toch eens mee beginnen. ‘Kan ik hier weer fietsen? Het lijkt wat vlakker, dan probeer ik weer op te stappen’. ‘Wat leuk ik krijg een opgestoken duim van die brommer’. ‘Echt, moet ik nog twee kilometer?’

Het laatste stukje omhoog is pittig. Ik wil niet afstappen, het is minder heftig dan eerder, ik wil het kunnen. Ik trek alles te voorschijn wat ik heb. Ik voel de grimas op mijn gezicht. Er rijdt een brommer voorbij, de passagier blijft me nieuwsgierig nakijken, hij draait zo dat hij er bijna afvalt. Ik kan niet harder, ik sleur elke trap eruit, het zweet gutst eruit, ik voel me bekeken, haast kwetsbaar in mijn geploeter.

Het uitzicht, wat kunnen we daar nog over zeggen, het is als altijd fantastisch. Al zat er wat zweet op de bril, dus we zagen het niet overal helder. Niet overal rijst. Ons is verteld dat de combinatie koffie met kruidnagel meer opbrengt. Mooi in twee niveaus, koffie laag en kruidnagel voor de schaduw er boven. Ook zijn terrassen ingeplant met bloemen, blauwe hortensia’s vooral, soms oranje Afrikaantjes, voor de verkoop, als deel van offergaven bij de tempel.

Het is mooi rond de meren. Ons hoogste punt vandaag is 1395 meter. We dalen naar het volgende meer. Er zitten apen langs de weg. Een grote aap reageert zo bozig dat we met een boog om hem heen rijden en zelfs even later als er een bord staat ‘pas op apen’ niet afstappen voor een foto. Inmiddels loopt het tegen twaalven. Als steeds in de bergen trekt de bewolking dicht. Het wordt mistig. Nog voor we bij het hotel zijn hebben we de regenjas aan. Het wordt een mistige regenachtige middag. En fris met 20 graden.

Munduk

We stappen op de fiets vanochtend terwijl we weten

  • Dat het gewoon weer heet wordt,
  • Dat het flink omhoog gaat,
  • Dat de routeomschrijving zegt dat het tweede deel van de route zwaar is,
  • Dat een medefietser voor vandaag en het eerste deel van morgen een pickup geregeld had….

En dan gaan we natuurlijk toch! Lekker fietsen vandaag. Wel even een luchtiger shirt aangetrokken onderweg. Bij een koffiestop hebben we het meer over de warmte dan over de helling. Elk vleugje wind is meegenomen. Het wordt haast afgezaagd om weer te vertellen hoe fantastisch het uitzicht is, hoe mooi de rijstvelden er bij liggen, en hoe waanzinnig groen alles is. Maar het is echt zo. En we blijven er steeds weer van genieten. De palmbomen tussen de rijst, de rijtjes kousenband, een zwerm tamme eenden. Er komt een pickup met grote rose varkens langs. Het fietsen wordt zwaarder. Het laatste stuk valt niet mee. Een stop om op adem te komen geeft uitzicht op een crematieritueel. Een paar meiden komen aanlopen, willen hun Engels oefenen en geven graag uitleg.

De homestay waar we uitkomen ligt aan de rand van het dal. Dat betekent een fantastisch uitzicht. Niet vanuit onze kamer want daar staat precies een nieuwe warung voor. Geen probleem, dan gaan we daar lunchen om van het uitzicht te genieten. Waar we het onderweg heet hadden, betrekt het nu langzaam. Dat hoort er blijkbaar bij op deze hoogte. Er barst een flinke bui los. Aan het eind van de middag is het uitzicht  er alleen maar mooier door.