Reizen op de fiets

14 mei, Derbent – Konja

We logeren bij Fevdi, eigenaar van een theehuis en zijn Kyrgisische vrouw. We zijn niet de enigen, er logeert ook een wandelende Fransman. Hem zien we niet bij het ontbijt.

Het ontbijt is fantastisch met een grote vers gebakken groentepannekoek waar iedereen stukjes van af plukt. Er is omelet, komkommer, drie soorten kaas en olijven. Alleen voor die olijven bij het ontbijt ben ik nog niet voldoende aangepast.

De mannen uit het dorp lopen binnen voor een praatje. Er wordt al druk gerookt. Bezoekers pakken zelf thee of het wordt voor hen ingeschonken. De economie van deze plek ontgaat ons totaal. Hoeveel kopjes thee van 15 cent zijn nodig voor een beetje reëele omzet?

Het ontbijt is een prima bodem om te fietsen en dat is maar goed ook, want we moeten meteen aan de bak. De eerste vijf kilometer klimmen we tot een nieuw hoogste punt, 1643 meter. Net voor we gaan dalen zien we een richtingbordje naar een skigebied. 

Nu dalen we serieus, 20 kilometer lang rijden we glooiend naar beneden. De witte bloesems springen eruit in het prille groen. We ruiken de kersenbloesem als we er langs rijden. De vallei staat vol lichtgroen graan. De hellingen zijn kaal en rotsig. We passeren wat turquoise stuwmeren. Het is heerlijk zonnig en we hebben de wind in de rug. Zo mooi kan fietsen zijn. 

Dan komt de vraag hoe we het laatste stuk doen. Gisteravond leek het een goed idee om een stuk onverhard mee te pakken, nu voelen we het klimmen van gisteren en hebben we geen zin in 3,5 kilometer steiler dan 10%. Dan maar de grote weg. Hier is de klim beperkt tot 8% en heeft de top zelfs een naam. 

We rijden naar beneden naar Konya. In de verte zien we de stad liggen, groot en uitgestrekt. Vanaf de stadsgrens is het nog 11 kilometer naar ons hotel. Het verkeer is een uitdaging. Er zijn fietspaden maar we zien amper fietsers. Een teller naast een fietspad geeft aan dat ik, om half 4 in de middag, de 256e gebruiker van vandaag ben. Toch is Konya de Europese fietshoofdstad, o.a. omdat er 700 kilometer fietsinfrastructuur is. Ter vergelijking, het veel kleinere Zwolle heeft 871 kilometer fietspad. Dus iemand in deze Aziatische stad heeft heel goed aquisitie gedaan voor deze Europese titel.

Voorlopig zetten wij de fiets even binnen en gaan we te voet de stad in. Er is genoeg te zien en Carry wil in elk geval de deswisjen zien dansen. 

13 mei, Askeshir – Derbent

De vraag van vandaag is waar we vanavond slapen. In Derbent schijnt een hotel te zijn, maar contactgegevens ontbreken. De receptionist kijkt mee tijdens het ontbijt. Hij vindt wat en is blij. Wij niet, want de regio Derbent waar hij mee komt is echt iets anders als de stad Derbent. We gaan gewoon, maar met licht onbehagen, want het is een lange pittige rit en we hebben geen terugvaloptie.

Gisteren reden we aan de voet van de berg, vandaag rijden we over de tenen. Het is een aaneenschakeling van korte steile klimmetjes.

Voor ons als buitenstaanders ziet het leven er hier traditioneel uit, vrouwen met hoofddoek en lange broek die wegkijken als ze Carry zien. Ik word wel begroet en toegelachen, maar niet door allemaal.

Er komen ons regelmatig trekkers tegemoet, vaak met echtparen erop, pa aan het stuur en ma op de wielkast. En soms stopt een auto omdat mensen nieuwsgierig zijn.

We lunchen in Doganhisar, een klein stadje. Hier is het straatbeeld compleet anders, hier zie je jonge meiden op brommers. Menu van de dag is mousaka met parelgort, een prima hap. Bekertje karnemelk erbij en baklava toe.

Het is alsof hier een knip ligt in de route. In de middag rijden we over een vlakte met de wind in de rug. Bij een afslag nemen we niet de weg naar Konya, maar gaan we de andere kant op. Zo vermijden we de snelweg. De uitzichten langs de route die we nu volgen kunnen zo op een ansicht. Rode klei, mooie bossen en een strak blauwe lucht.

En overal staan fonteintjes, de een wat mooier dan de ander.

Met een klein wegje rijden we door Çigil. De eerste huizen van het dorp zijn kleurrijk en traditioneel. Hier zitten vrouwen in donkere kleding op de grond met elkaar te kletsen. In het centrum is het wat westerser en lopen kinderen met jeans en schoolrugzakjes.

De heuvels glooien, het zonnetje schijnt en we rijden op ons gemak verder. Ineens schiet er van rechts een grote hond blaffend de weg op. In een flits springt Carry links van zijn fiets en gebruikt zijn fiets als scherm. Tegelijkertijd komt het baasje al aanrennen en neemt de hond mee. 

Als we door het volgende dorpje rijden zie ik hoog boven me een fonteintje. Op het scherm van mijn Garmin herken ik die. Dit is de start van het toetje van vandaag, 7 kilometer klimmen, grotendeels onverhard en met stukken van boven 10%. Het is even doorbijten. Het hoogste punt van vandaag is 1556 meter. 

We dalen wat naar Derbent. Als we het stadje binnen rijden bellen we met iemand van de Sufitrail. Die heeft in zijn huis een kamer beschikbaar. Dus we zijn onder de pannen. 

12 mei, Çur – Aksehir

Met uitzicht op een paar besneeuwde toppen rijden we Çay uit. Vandaag rijden we langs de voet van de bergen, steeds zien ze aan onze rechterhand. We rijden een mooie route, die meteen al versperd wordt door een kudde schapen.

We stoppen even bij een brugje om naar het uitzicht te kijken.

Juist op dat moment komt de muhtar, het dorpshoofd, langs. Hij stopt en laat zijn ID zien. Van een echt praatje komt het niet, er is geen taal gemeenschappelijk.

In het weiland zien we een mooi vijfhoekig torentje staan. Het blijkt een begraafplaats, met oude en nieuwe graven door elkaar. Het is een mooie, verstilde plek, vol bloeiend onkruid, waar de insecten zoemen. 

We komen door wat kleine dorpjes. De huizen zien er wat beter uit dan gisteren, maar de geur van mest hangt overal. Het is duidelijk voorjaar, iedereen is aan het werk. Een imker inspecteert zijn korven. Er passeren kleine trekkers en in de boomgaarden wordt druk gemaaid. Iedereen groet. 

Ons pad wordt een smal onverhard karrespoor. We fietsen langs geurende bermen. En de plassen die er liggen, die kunnen we hebben. 

In het volgende dorpje stoppen we voor thee. Er zit iemand op een terras, maar er komt niemand naar buiten. Een voorbijganger die wat Engels spreekt haalt binnen thee voor ons. Als we weg gaan laten we wat geld achter op een tafeltje. 

In Sultandaghi lunchen we onder een plataan, onder toeziend oog van Atatürk. We kijken uit over het plein, met een terras vol theedrinkende mannen en een caravanserai. Vanmiddag fietsen we verder door de boomgaarden naar Aksehir.

11 mei, Emirdag – Çay

Voor de eerste keer deze vakantie rijden we in kort/kort de stad uit. Het is prettig warm.

We steken de grote weg over en rijden het binnenland in. De uitzichten zijn weer fantastisch.

Natuurlijk moeten we klimmen. Als ik boven kom staat Carry te praten met een herder. Of eigenlijk beter, ze zoeken een manier om te communiceren.

We rijden door een klein dorpje. Het laatste huis wordt bewaakt door een grote hond met een stalen halsband met centimeters lange pinnen. Hij blaft, hij springt en hij is het er duidelijk niet mee eens dat ik er langs wil. Schreeuwen helpt niet. Pas als ik mijn fiets stil zet en de hond door iemand geroepen wordt durf ik verder.

Met een paar stevige haarspeldbochten komen we op de snelweg terecht. De weg is heerlijk rustig en schoon. De berm ligt vol troep. Wat opvalt zijn de flessen pis. Blijkbaar hebben chauffeurs geen zin om te stoppen en lossen ze het zo op.

We passeren een soort paddenstoel met een gouden hoed. Bij de kranen zitten mensen grote hoeveelheden flessen te vullen. Een bord meldt dat deze fontein in 1923 gesticht werd door Baci Sultan, een dame die iets nuttigs wilde doen. ‘Moge Allah (verheven is Hij) tevreden zijn met hen die hebben bijgedragen en gediend, en moge zij die drinken uit de bron genezing vinden, inshallah…’

Wij vullen onze bidons en praten nog even met een Waalse gastarbeider, een leuk gesprek in het Frans. Wat me bij blijft is zijn vraag, ‘kan ik jullie helpen, hebben jullie alles wat je nodig hebt?’

Aan de overkant van de grote weg liggen de resten van een ondergrondse stad. We zien de ingang en de weg ernaar toe. We besluiten dat we dat een andere keer gaan zien.

Bij de volgende afslag van de snelweg slaan we af en gaan op het gemak voor de lunch. Ons uitzicht is kaal. Zijn alle bomen in de kachel verdwenen en niet herplant?

De weg voert door wat kleine dorpjes. We rijden weer over weidse vlaktes. In de verte zien we serieuse sneeuwtoppen, uitlopers van het Taurusgebergte. De wind komt van ver. En het is zo fantastisch om hier te fietsen door dit uitgestrekte, kale landschap.

In Bolvadin stoppen we voor thee met een taartje. Het is een serieuse bakkerij, met vitrines vol baklava en taartjes. Het is zo bijzonder dat er buitenlanders komen, dat ze een filmpje voor Instagram van ons maken.

Het laatste stuk rijden we, met de wind vol op kop, langs de snelweg naar de bergen toe.

10 mei, Çukurca – Emirdag

De zon schijnt. Met een tas vol schone was rijden we weer langs het Midas monument. In de dorpjes die we passeren staan veel huizen er verlaten bij. Gisteravond hoorden we dat in een aantal dorpjes het dorpsgezicht beschermd is. Een mooi idee, maar het betekent dat er niets mag veranderen. Gevolg is dat mensen huizen laten instorten.

Het landschap blijft weids en fantastisch om door heen te fietsen. We zien amper ander verkeer.

Voor een dorp staat een kudde schapen op de weg. Als ze me zien aankomen, beginnen ze te rennen. Ze stoppen, maar als ik dichterbij kom rennen ze weer. Pas bij de t-splitsing zien ze een uitweg. Ik vraag me af of ze vanavond zure melk geven.

We komen nog een paar keer boven 1300 meter vandaag, een beetje vergelijkbaar met de Vogezen. Maar langzaamaan gaan we toch omlaag. We rijden Han binnen.

Op een veldje ligt een aantal oude stenen. Geen idee uit welke periode, maar het ziet er imposant uit. We stoppen bij de supermarkt voor boodschappen, want dit is de enige plek in de verre omtrek waar wat te krijgen is.

We fietsen nog wat verder voor we stoppen om in de berm te lunchen. Met de dennen om ons heen lijkt het een beetje op een rotsige Hoge Veluwe, maar dan uitgestorven. In de tijd dat wij er zitten komt er welgeteld één auto langs.

We doen nog een lange klim en komen dan opnieuw op een uitgestrekte vlakte. Je kunt je gemakkelijk voorstellen hoe hier vroeger groepen nomaden rond trokken. Nu wonen mensen in kleine gehuchtjes. Er staat graan maar veel velden liggen ook nog braak.

Ineens zien we in de verte besneeuwde toppen. Ik merk dat ik weinig idee heb van de topografie hier, dit verrast me volledig. Inmiddels heb ik het opgezocht, het is het Emirgebergte met toppen boven 2000 meter. 

Als we de laatste klim van vandaag doen staat een gezin in de berm. Ze vragen ons even te stoppen. We krijgen honingoliebolletjes. Met hulp van Google translate hebben we een kort gesprek. Hun familie woont verspreid in Europa.

9 mei, Midas Han

Er is niet aan te ontkomen dat de eigenaren van het hotel archeologen zijn, alle kamers zijn vernoemd naar archeologen die in deze regio gewerkt hebben. Na het eten kregen we gisteravond uitgebreide uitleg, aangevuld met wat eigen theoriën. Vanaf de bronstijd zijn in dit gebied sporen van bewoning te vinden. We kregen ook twee collegedictaten te leen aangeboden.

Vandaag fietsen we naar het Midas monument. Het dateert uit de 8e eeuw voor Christus. Volgens onze gastheer heeft het monument niets te maken met de mythische koning Midas. Die Midas is trouwens wel een mooi verhaal. Hij kreeg een gift van de goden en wenste dat alles wat hij aanraakte in goud zou veranderen. Deze wens werd vervuld. Dat werd honger lijden voor hem en zelfs zijn dochter werd een gouden standbeeld.

We hebben gisteren gehoord dat hier sporen van Frygische, Persische, Romeinse, Byzantijnse en nomadische samenlevingen te vinden zijn. Voor ons is dat wel heel veel detail, maar het is waanzinnig dat deze plek al zo lang in gebruik is.

Het monument is alleen een façade, er zit geen gebouw achter. Zo lijkt het direct uit het landschap te groeien. Dit geeft het gevoel alsof het landschap zelf heilig was voor de bouwers. We genieten van de plek en van de uitzichten.

Bij het Midas monument hebben de Grieken geen sporen achter gelaten. Dichter bij het hotel ligt het Gerdek Kaya complex. Dit zijn de resten van een Griekse grafkamer. Daarna zetten de Romeinen er hun urnen in, gevolgd door de Byzantijnen. Nu kun je met een stalen trapje naar boven om binnen te kijken. 

8 mei, Eskisehir – Çukurca

De receptionist van het hotel heeft gezegd dat we beslist bij de moskee op de hoek moeten kijken, en dat dat ook in onze fietskleren kan. Dus dat doen we.

Vanaf hier rijden we via de begraafplaats de stad uit. Het is een mooie rustige plek, waar de moezzin zingt terwijl wij omhoog fietsen. 

We starten de dag op de grote weg. Niet omdat we zo van grote wegen houden, maar omdat het anders te ver fietsen is. Het is bewolkt. Dat maakt de uitzichten wat vlak. De weg is zeker niet vlak, die is echt vals plat. Met de nadruk op vals, we rijden constant zo’n 3, 4% omhoog. Het is fijn te merken dat het lijf dat steeds makkelijker aan kan. 

Bij een Shell station stoppen we om wat te drinken. De inrichting van het winkeltje ziet er zo uit dat ik de zakken drop in het schap verwacht. Die zijn er niet, wel ayran, karnemelk, een prima dorstlesser. 

We fietsen op het gemak door. Na 35 kilometer stoppen we voor lunch. Het duurt even voor ze onze bestelling begrijpen, maar dan wordt de pide vers gebakken.

De laatste dertig kilometer rijden we over een prima weg door het grote niets. Er staat een verkeersbord dat sneeuwkettingen aanraadt. Dat lijkt onvoorstelbaar. Het uitzicht is weids. We zien jonge graanakkertjes, we passeren een kudde koeien met een herder en dan is het verder grasland, rotsen en wat bomen.

In de jaren ‘80 was er een boekenserie over de stam van de holenbeer, een prehistorische groep mensen. In dit landschap kan ik me voorstellen dat ze van achter de rotsen tevoorschijn komen. We vragen ons af of we ooit door zo’n afgelegen gebied gefietst hebben. 

Dit zijn de Phrygische hooglanden. Ondertussen rijden we boven de 1300 meter. Als ik een gehuchtje binnen fiets ligt er nog wat sneeuw. Er is er geen ontkomen aan als Carry me met een sneeuwbal staat op te wachten. 

Tegen vijven bereiken we het eindpunt van vandaag. In een klein gehucht ligt hotel Midas Han, een herberg van een Nederlandse professor archeologie. 

7 mei, Sōgüt – Eskisehir

Voor we echt de stad uit rijden willen we een lunch scoren. Er zijn genoeg eettentjes, maar voor we wat vinden dat open is en ‘meeneembaar’ eten heeft, hebben we de halve middenstand gesproken. Het resultaat is prima, pizza en kaasbroodjes. Een van de mannen wijst meteen de route de stad uit. Natuurlijk is die anders dan de onze en natuurlijk luisteren we niet. Gevolg is dat we onze fietsen eerst een steile straat omhoog duwen en dan terug moeten en doen wat hij gezegd heeft. 

We rijden over een rustige regionale weg. Het begint meteen met klimmen, nog voor we 10 kilometer onderweg zijn hebben we de eerste 400 hoogtemeters al te pakken en rijden we op 1000 meter hoogte. De uitzichten zijn weids, de vogels fluiten.

Na een kilometer of 15 moeten we kiezen, blijven we op de grote weg of gaan we toch het binnenland in? Eigenlijk is dat geen echte keuze, het wordt gewoon binnenland, we zien wel wat het wordt. En het wordt mooi!

Het valt op dat op deze hoogte het nog vroeg in het voorjaar is, de bomen zijn nog amper uitgelopen. We lunchen bij een bronnetje, blij met onze meegenomen broodjes want er is in de verre omgeving niets te krijgen. We filteren het water om onze bidons aan te vullen. 

We passeren een gehucht. Vanaf hier is de weg onverhard, maar goed begaanbaar. We rijden door eindeloze graanakkers. Het landschap is leeg en uitgestrekt. In de verte staan windmolens en er ligt sneeuw. Blijkbaar zitten we zo hoog dat de regen van de laatste week hier als sneeuw gevallen is. 

Het hoogste punt van vandaag ligt op 1115 meter. Vanaf hier rijden we grotendeels naar beneden. Het eerste stuk rijden we door een vallei. Er staan zo weinig bomen dat dit het idee geeft dat we op grote hoogte zitten.

Dan doen we nog één klein klimmetje en dan ligt daar de vallei. Waar je ook kijkt is de vlakte weids, ruim en uitgestrekt.

We passeren het tuinbouwgebied van Eskiçehir vol plastic kassen. Langzaamaan rijden we de drukte van Eskiçehir binnen.

6 mei, Bilecik – Sögüt

Om 4.48 roept de muezzin op tot gebed. Ik schrik wakker van hem en van de honden die mee janken. Gelukkig hoeven we er nog niet uit. We hebben tijd genoeg want we gaan vandaag niet ver. De keuze was tussen 30 kilometer of 85. Ertussen in zijn geen hotels aan de route en voor ons tentje vinden we het echt nog te koud.

Vandaag schijnt eindelijk de zon. Mijn kort/kort is misschien wat overmoedig, maar ik ben er aan toe. Als we de stad uit rijden is de eerste stop bij een benzinestation. We willen met onze fietsen in de wasstraat. Dit uitleggen is moeilijk. De pompbediende, ja die bestaan hier nog, belt met een vriend. Via hem wordt het gesprek gevoerd. En dan is het simpel, er is vandaag geen water.

We rijden over een brede regionale weg. Het is misschien niet zo spannend, maar met dit licht genieten we van de uitzichten. Het is echt voorjaar, de bomen staan amper in blad. We passeren bloeiende boomgaarden. We hebben geen idee of het kersen of amandelen zijn.

Aan de weg staat een kraantje. Die zie je hier vaker. Waarschijnlijk zijn ze speciaal voor woedoe, het rituele wassen voor het gebed. Wij stoppen voor ons eigen ritueel, het wassen van de fiets. 

Rond het middaguur komen we aan in Sögüt. Ook dit is een plaats met een lange geschiedenis. Dit was de basis van Ertugul, vader van Osman I, de eerste Ottomaanse sultan. Het was ooit de eerst hoofdstad van het Ottomaanse rijk. Nu is het een klein stadje van 14.000 inwoners.

Met dit mooie weer zit het terras bij de moskee vol mannen in winterjassen. We schuiven aan voor een kopje thee in de zon, voor een kwartje per kopje.

5 mei, Osmaneli – Bilecik

Het plan voor vandaag is naar Bilecik te rijden, met 40 kilometer niet zo ver, maar met 1000 hoogtemeters ver genoeg. Het is droog als we vertrekken. We beginnen op de snelweg.

We snijden af over een klein weggetje. Dat had best wat langer mogen zijn, want voor we het weten zitten we weer op de snelweg.

Na een kilometer of 20 mogen we er definitief af. We rijden een mooi regionaal weggetje op. We verwachtten dat het verhard zou zijn, dat is niet zo. Het is mooi fietsen en we zien de eerste strook blauwe lucht.

Dan volgt een lange geleidelijke klim. We hebben een klein windje in de rug. We passeren een kudde koeien die midden op de weg staat. Er wordt sloom naar ons gekeken, maar niets meer dan dat. Een stukje verderop zit de herder, in de luwte van een bosje.

Het is stroef fietsen door het natte zand. Het geeft het beeld van fietsen door een bord pap. Dan is de kleffe donkere modder verderop automatisch chocopasta. Juist als mijn gedachten richting pindakaas gaan, ligt er een heel grote plas. Carry wil dat ik er doorheen fiets, ik ga erom heen, waar het droog lijkt. Dat is het niet. Nu weet ik meteen wat pindakaasmodder is. Wat een bende. Binnen een paar meter blokkeert mijn fiets volledig. Er plakt zo’n dik pak klei tussen band en spatbord, dat elke beweging onmogelijk is. Met een stokje proberen we het weg te krijgen, maar het zuigt en plakt en smeert op een onwaarschijnlijke manier. Het duurt even voor ik weer een beetje normaal kan fietsen. Gelukkig kan mijn riem dit aan.

De schaapskudde die we passeren wordt bewaakt door twee honden en een herder. Wij krijgen een heftige begroeting van beide honden. Ook als de herder roept blijven ze om ons heen draaien en blaffen. Pas als we allebei helemaal stil staan is het klaar. 

Langs een afgraving rijden we verder. Dit is niet de enige plek die we passeren waar cement en marmer uit het landschap gesloopt worden. Deze hele regio ligt vol met dit soort plekken.

Het plan is van hier nog vijf kilometer regionale weg te rijden. Dat is nog niet zo gemakkelijk. Het blijkt een onverhard modderig pad, met diepe plassen over de volle breedte van het pad. Op de kaart zien we voldoende alternatieve routes. In de praktijk valt dat tegen. Eindresultaat is dat we de fiets bergop duwen door een grijze wijk vol flats en het laatste stukje toch weer op de snelweg belanden.